Chaos And Disorder (1996)

Chaos And Disorder leidde een periode in vol vergeten Prince-materiaal. De albums kwamen wel, maar belandden na 1996 vrij snel weer in de uitverkoopbakken. Terecht? Dat gaan we de komende tijd beoordelen, starten met genoemd album.

MK: “Ik moet wat bekennen. Deze herbeluistering was de tweede keer dat ik Chaos And Disorder hoorde. Als album, in z’n geheel dan; dat ik sommige tracks live heb gehoord, telt niet mee. En okee, ik heb het vaker geprobeerd, maar skipte dan elk nummer na ongeveer maximaal een halve minuut. Ja, zó belabberd vond ik Chaos And Disorder. En ook nu heb ik mezelf moeten dwingen het album goed – en vooral helemáál – te luisteren.”

EK: “Ik heb het ook al jaren niet meer gedraaid, maar moet zeggen dat het album bij mij eind jaren ‘90 nog regelmatig de kast uit kwam nadat een kennis me erop had geattendeerd dat ik er écht wat beter naar moest luisteren. Het rockende beviel me destijds wel, maar niet genoeg om het de afgelopen jaren weer eens uit de kast te halen.”

MK: “Ligt dat aan de kwaliteit van de liedjes? Ja, in sommige gevallen wel. Maar de belangrijkste reden dat ik het luisteren naar Chaos And Disorder –en vooral het uitzitten van het album – een opgave vind, is dat op een of andere manier de nummers zo lang lijken te duren. Zelfs al schommelt het merendeel tussen de drieënhalve en vierenhalve minuut. Ik voel aan alles dat Prince/PP_logo_small er voor geen meter zin meer in had.”

EK: “Ik snap wel wat je bedoelt. Heel bijzonder overigens, want toen hij de laatste jaren nummers als de titeltrack en I Like It There weer van stal haalde om te gaan spelen, klonken ze op het podium wél fris en sprankelend. Dan weer net niet sprankelend genoeg om de originelen weer  eens te beluisteren, dat doe ik net als jij nu pas weer. Ze klinken nu bij herbeluistering inderdaad een beetje alsof ze zichzelf voortslepen, er zit een bepaalde vermoeidheid in.”

MK: “Ja hè? Er is wel degelijk een bepaalde craft te bespeuren in het werk, maar als fan weet ik wel beter. Je hoort gewoon een verschil tussen The Gold Experience en Chaos And Disorder. De eerste is een album waar Prince’ hart en energie in zit en dat zit gewoon niet in Chaos And Disorder. Logisch natuurlijk, hij kwakte een aantal leftovers uit 1993 en 1994 op een album, voegde wat meer recent opgenomen liedjes toe, leverde het in bij Warner Bros. en was daarna van zijn contract af (al bracht Warner later ook nog The Vault… Old Friends 4 Sale uit). Klaar was Kees.”

EK:The Vault en Chaos And Disorder heb ik altijd als een soort tweeluik gezien. De eerste (doch later uitgebracht) verzamelt het materiaal tot ‘93/‘94 van ‘Prince’, Chaos And Disorder het materiaal van daarna als PP_logo_small. Beide albums hebben de expliciete boodschap dat het werk dat de luisteraar te horen krijgt eigenlijk ‘4 private use only’ is. Met andere woorden ‘dit hoor je als buitenstaander helemaal niet te beluisteren. Beide cd’s zijn op dezelfde manier vormgegeven (drie ‘vault’-deuren in een ‘Y’-vorm. die maken dat beide cd’s op opnametapes lijken). Het hoort dus wat mij betreft visueel in ieder geval bij elkaar. Als we het toch over het artwork hebben, ik vind het op Chaos And Disorder zowel intrigeren, als een bewijs dat er maar weinig aandacht aan dit project is besteed. Op de cover is een stukgeslagen 1999-LP te zien. Prince is een van de weinige artiesten die niet alleen zijn eigen artwork samplet, maar dit met regelmaat doet. Op de 1999-hoes waren bijvoorbeeld Prince’ ogen, studs en Rude Boy-button van het Controversy-artwork te zien. Jaren later op Art Official Age (wat qua vorm een overduidelijke verwijzing naar Controversy is) zijn platina Purple Rain-albums gebruikt. Deze platina platen kan je op diverse foto’s van de zogenaamde Foo Foo Room in Paisley Park zien hangen. Dat is de plek waar de beroemde Vault is gevestigd en waar Prince’ onderscheidingen en awards zijn verzameld. Polaroids van die kamer (inclusief de LP’s die later op het Art Official Age-artwork opduiken) zie je ook in het Chaos And Disorder boekje. Deze zijn geinig genoeg gemaakt op een moment dat daar een Nederlandse aankondiging van de Purple Rain-film hing. Maar het boekje bevat ook allerlei bittere verwijzingen naar de volledig stukgelopen relatie met Warner Bros., zoals een menselijk hart dat in een wc-pot ligt en een bloedige injectiespuit waarin dollars zijn gerold en daarnaast een immense bijbel met Prince’ initialen er op. Ergens wil men hier een statement maken, maar het feit dat een foto van Prince’ collectie gitaren domweg in spiegelbeeld is afgedrukt (ze zijn nu allemaal linkshandig) toont gelijktijdig dat niemand de moeite heeft genomen om er nog eens kritisch naar te kijken voor de boel in productie ging.”

Het Chaos And Disorder artwork, let op de Nederlandse Prurple Rain-poster (ondersteboven, foto links)en de 'linkshandige' gitarenfoto.
Het Chaos And Disorder artwork, let op de Nederlandse Purple Rain-poster (ondersteboven, foto links) en de ‘linkshandige’ gitarenfoto.

MK: “Dat gebrek aan ‘quality control’ past wel bij een product als dit. Naast dat je hoort én ziet dat Prince/PP_logo_small niet bepaald zijn hart en ziel in Chaos And Disorder had gelegd, valt inderdaad de enorme bitterheid op die alles uitstraalt. Ook niet geheel onlogisch, gezien zijn jarenlange strijd met Warner. Maar ik bedoel bitterheid in een bredere context. Dat is meteen al te horen op de titeltrack, waar hij fel van leer trekt tegen de veranderende dynamiek binnen het post-modernisme van de jaren ‘90. Op z’n best klinkt hij nihilistisch en in zichzelf gekeerd, zich realiserend dat bepaalde dingen niet hetzelfde zijn als toen hij zich manifesteerde als publiek figuur. Hij worstelt er kennelijk mee om zijn plek in die nieuwe, verharde maatschappij te vinden. Vandaar waarschijnlijk dat hij klinkt alsof hij er genoeg van heeft als hij zingt:

‘I’m just a no-name reporter
I wish I had nothing 2 say
Looking through my new camcorder
Trying 2 find a crime that pays
I get hit by mortars, everywhere I go I’m loitering
Chaos And Disorder ruinin’ my world today’

Hij mag dit alles dan ondersteunen door stevige, grungy rock, het is echter allemaal niet fel en bijtend genoeg om echt te beklijven.”

EK: “Toen ik het nummer voor het eerst hoorde, vond ik het mooi dat het was opgebouwd rond het gitaareinde dat Prince in ‘93 en ‘94 vaak aan Peach vastplakte tijdens liveshows. Nu zie ik het echt wel als losstaand nummer. Dat 1993/1994 geluid hoor je er nog steeds goed in terug en doet mij wensen dat Prince daadwerkelijk een no-nonsense rockalbum had gemaakt als trio, met naast hemzelf de NPG-ritmesectie (Michael B. en Sonny T.) waarmee hij live tot grote hoogten steeg. Het niet uitgebrachte project The Undertaker was een goed voorbeeld van hoe dat kan werken en ook I Like It There op Chaos And Disorder laat horen dat het een puik album op had kunnen leveren als hier een geïnspireerde Prince aan het werk was geweest. Met 3rdEyeGirl – wat technisch een inferieure band was – werkte het nummer door het hoorbare speelplezier live veel beter.”

MK: “Ik vind I Like It There sowieso al iets beter dan de titeltrack, Het is een aardig sixties-achtig psychedelisch rocknummer met een niet al te catchy popmelodie over een vrouw die op een sexuele krijgstocht is. Het heeft z’n momenten, vooral het samenspel met Sonny T. en Michael Bland is vernuftig, maar veel om het lijf heeft het niet. Dinner With Delores klinkt vervolgens dan weer als een delicaat jaren ‘70 jazz-rock nummer. Het lijkt te gaan over een bizarre date met ene Delores, maar als je goed luistert, is die verknipte romance met Delores Prince’ metafoor voor zijn relatie met zijn platenmaatschappij:

‘I’d call U a friend
But it must be a sin
And I’ve run out of cheeks 2 turn’

Maar ook hier: interessant, die dubbele bodem, maar het pakt me verder niet. Juist dit onderwerp zou toch reden moeten zijn om veel feller uit te halen dan dat hij hier doet. Of is die relaxte, gelaten toon van het nummer het geniale? Ik kom er niet uit.”

PP_DeloresEK: “Dit was de single van het album en ik denk dat het toegankelijke karakter ervan daar de reden voor is. Het grappige is dat ik die metafoor met Warner nooit heb gezien, maar nu je het zo zegt vind ik het zelfs hilarisch. Dat vond ik de tekst altijd al, waarin Prince zijn date vergelijkt met een brontosaurus die alles opschrokt. Ik ging er vanuit dat het nummer vooral een statement was over de manier waarop Prince zichzelf heeft ontwikkeld in zijn omgang met het andere geslacht. Vrouwen die hem benaderen à la Darling Nikki uit 1984 (en vieze films met hem willen kijken) boeien hem niet meer. De dubbele laag met een label die ook alles wil opschrokken en hetzelfde eist van een superster als zij 12 jaar eerder deden, vind ik best sterk. Zeker in combinatie met het hervinden van zijn plek in de jaren ‘90 zoals hij dat in de titeltrack doet. Geniaal? Nee, zeker niet. Maar zeker ook geen niemendalletje en met dank aan jouw observatie, vind ik het zelfs sterker dan ik dacht.”

MK: “Zo zie je maar, haha! Misschien dat ik bij nader inzien… Nee, ik blijf erbij: het doet me gewoon te weinig. The Same December dan. Daarin tackelt Prince rassenrelaties met een utopische visie en een nogal vage verhandeling over engelen en demonen en hoe telepathie je ziel ten goede komt. Wat door de vele tempowisselingen in die krap drieënhalve minuut alle kanten op schiet en mij in ieder geval lichtelijk nerveus maakt.”

EK: “Mij ook, het nummer is een muzikaal allegaartje en dat komt het niet ten goede. Inhoudelijk vind ik het echter best interessant omdat het diverse thema’s naar voren schuift die vaker terugkomen in Prince’ werk. De engel die over hem waakt wordt ook bezongen in bijvoorbeeld Thunder en ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat het segment over ‘There once was a golden idol that went 2 the winners’ voortkomt uit dezelfde inspiratiebron waar hij met My Name Is Prince en misschien zelfs ook wel Hello (het We Are The World-debacle) uit tapte.”

MK: “Ondanks dat ik het materiaal tot nu toe absoluut niet Prince’ sterkste vind, vormen de eerste vier nummers toch een soort coherent geheel, qua geluid en sfeer.”

EK: “Klopt ook, het is goeddeels de ‘kale’ NPG die je hoort en vaak zelfs het NPG trio. Gek genoeg heeft Prince in de aanloop naar Chaos And Disorder een flink aantal nummers die hij al sinds ‘93 op de plank had, opnieuw opgenomen in de genoemde Spartaanse triobezetting. Toch koos hij er uiteindelijk voor om de oudere versies die hij in zijn kluis had liggen uit te brengen. Dat is ook gebeurd met Right The Wrong, waar de blazerssectie waarmee hij in 1993 op tournee was prominent op te horen is. Terwijl er dus ook ergens een kalere, waarschijnlijk meer rockende versie moet zijn.”

MK: “Dat ondermijnt de coherentie inderdaad. Niet alleen op de countryrock-meets-gospel-meets-blazersfunk van Right The Wrong – dat de sociale onrechtvaardigheid jegens Native- en Afro-Amerikanen bij de horens vat – en het bluesy, maar ook op het tamelijk gezapige Zannalee, dat definitief om zeep wordt geholpen door flauwige hoorspelletjes met agenten en sirenes. Deze nummers geven Chaos And Disorder weliswaar wat stylistische variatie, maar het helpt niet mee om het album hierdoor als een goed doordacht geheel te beschouwen. Sterker, ze versterken alleen maar het gevoel dat Chaos And Disorder een verzameling overblijfseltjes uit voorgaande jaren is.”

EK: “Absoluut mee eens en ik vermoed dat het opzettelijke sabotage is.”

MK: “Ja, zou je denken?”

EK: “Ja. Leg de versie van Zannalee die op de The Undertaker videoband staat eens naast deze versie. Hoewel het inhoudelijk nog steeds een niemendalletje is natuurlijk, Prince heeft een avontuurtje met de vrouw uit de titel én haar zus, is de kale blues die je hoort veruit superieur. Wat jij zegt, het hoorspel waarbij de politie polshoogte komt nemen vanwege het rumoer dat dit veroorzaakt is de grootst mogelijke flauwekul. Maar het is wel flauwekul waar veel tijd in is gestoken, met alle geluidseffecten en dergelijke. Waarom zou je dat doen, behalve om een label te sarren?”

PP_CDPromoMK: “Ja, nu je het zegt… Ik denk dat je gelijk hebt. Typisch Prince ook, om dat te flikken. Maar goed, verder met Chaos And Disorder. Het meer dan zes minuten durende I Rock, Therefore I Am bestaat voornamelijk uit een hiphop-funk groove, een prominente rol voor Rosie Gaines en een half-gelukte knipoog naar dancehall en ragamuffin. Wat onderwerp betreft is het een stuk interessanter; Prince pleit voor jezelf niet aanpassen aan de verwachting van anderen als het gaat om identiteit. Samen met The Same December en Right The Wrong is I Rock, Therefore I Am zonder twijfel de meest socio-politieke track op het album, waarop Prince het vaak heeft over raciale onrechtvaardigheid, en hoe de ‘zwarte’ cultuur is uitgebuit door mensen die niet bepaald begrip hebben voor of kennis hebben van haar rijke geschiedenis.”

EK: “We hebben het al vaker over de gevoelsmatige langdradigheid van dit album gehad, dit is het enige nummer dat qua lengte dit gevoel rechtvaardigt. Ik vind het op zich best amusant om Rosie Gaines weer eens te horen op een Prince-nummer. Ze voegt vocaal toch een zekere body toe op sommige tracks. Een min of meer vergelijkbaar nummer als Acknowledge Me, dat uiteindelijk op Crystal Ball terecht kwam, had haar bijdragen bijvoorbeeld heel goed kunnen gebruiken. Haar stem en het immer heerlijke gitaarwerk van Prince vind ik erg goed te pruimen op dit nummer. Maar het gáát maar door en de bijdrage van Scrap D. en Steppa Ranks vind ik niet om door te komen. Daarnaast beuken zij de boodschap van het nummer omver, zoals een Tony M. dat met Sexy M.F. ook al deed. Want kom op, een rap die vrouwen oproept hun BH op te liften en hun tieten te laten zien? Serieus? Wellicht is het ironisch, maar zo voelt het geen seconde. Jammer…”

MK: “Tja, dat ondermijnt inderdaad enorm de op zich goed bedoelde boodschap. Waarschijnlijk het meest bepalende, en wat mij betreft in ieder geval meest opvallende gedeelte van Chaos And Disorder, is het één-tweetje Into The Light en I Will. Nummers die naadloos in elkaar overvloeien, van nogal middelmatige powerpop/rock naar een midtempo groove met tegen het einde van I Will -toegegeven- fijn gitaarwerk van Prince. In Into The Light weerklinkt het thema van verlossing en wedergeboorte, dat een album eerder te horen was in Gold, zij het dat Prince nog een klein stapje verder gaat:

‘And in a light 2 bright 2 behold
Is a truth more shiny than gold
And as sure as this candle burns
Every soul must return
Into the light’

EK: “Muzikaal vind ik het nummer erg verwant aan Dolphin op The Gold Experience. Maar Dolphin heeft een drive die dit nummer mist. Desalniettemin ligt het prettig in het gehoor.”

MK: “Het schijnt dat Prince Into The Light schreef en opnam in directe correlatie met het boek Embraced by the Light, dat de bijna-dood ervaringen van auteur Betty J. Eadie beschreef. Dat de twee nummers duidelijk bij elkaar horen, en eigenlijk ook als zodanig beluisterd moeten worden, blijkt wel uit het feit dat op beide nummers flink wat ruimte wordt gegeven aan Rosie Gaines’ achtergrondvocalen en NPG Hornz-lid Brian Gallaghers saxofoonsolo’s.”

EK: “Vandaar mijn vergelijking met Dolphin. Het moment dat Gallaghers saxofoonsolo inzet binnen Into The Light was op Dolphin het punt van Prince’ gitaarsolo. Die solo bewaart hij nu voor I Will, wat ik – zeker als onderdeel van de tandem met Into The Light – een erg fraai nummer vind. Maar op een album als deze niet helemaal op zijn plaats. Al verklaart het wellicht die wel érg prominente bijbel in het artwork.”

MK:Dig U Better Dead stipt Prince’ keuze aan om de duivelse praktijken van de platenbusiness de rug toe te keren en het allemaal zelf te doen. Ook hier is het bitterheid troef:

‘And whatever U do, don’t make somebody happy
Don’t dress 2 freaky and make their daughters stare
Then U’ll find out how deep the valley truly be
If U plan on catchin’ the bus, U better have plenty fare’

Inhoudelijk interessant en behoorlijk candid, maar muzikaal volkomen verwaarloosbaar. Niks blijft hangen in dit nummer, of het moet het herhaaldelijk scanderen van ‘Dig U better dead’ zijn.”

EK: “Ik denk dat je daar het manco van het volledige album aanstipt. Muzikaal is het een Prince op de automatische piloot en zelfs die staat op halve kracht. Ik vind het voor een heel groot deel echter daadwerkelijk interessant als ik het puur op de teksten beoordeel. Ook hier weer de bijtende steek naar Prince’ label:

‘One minute you’re hot
Tell the truth and you’re not
That’s the noose that they hang on a goose like U’

Het hele nummer doet me denken aan de aflevering van The Simpsons waarin Homer Simpson door medewerkers van ‘een grote speler in de entertainmentindustrie’ (die overduidelijk Warner is) wordt verteld dat sommige sterren een probleem zijn ‘omdat ze nog leven’. De kreet ‘dig u better dead’ is in die episode volledig van toepassing. Waarna Homer onder meer lastige klanten uit de Warner-stal zoals George Clooney en Prince omlegt.”

PP_Chaos_CDMK: “De afsluiter, het treurige en schrijnende Had U, is overduidelijk bewust als laatste nummer op het album gezet. Met zijn elegie-achtige arrangement lijkt Prince het in het ultrakorte nummer tegen of over een vrouw te hebben, maar het is wel degelijk zijn bijtende vaarwel aan Warner en de nalatenschap die hij had opgebouwd gedurende zijn periode bij het label. Het bijzondere is dat Prince geen gebruik maakt van breedsprakige en levendige teksten, maar volstaat met tweewoordige sentimenten die zinspelen op zijn gevoelens jegens Warners. Er is veel gespeculeerd dat Had U een soort sombere parallel vormde met de begeesterde a-capella titeltrack van For You, waarmee Prince zichzelf -via Warner Brothers- introduceerde in de muziekwereld. Had U zou daarmee zijn afscheid zijn, al heeft Prince dat zelf nooit toegegeven. Hoe dan ook, het maakt indruk, zeker omdat Prince het vol wroeging spraakzingt, als een gescheiden man die verscheurd en uitgeput is door de emotionele rollercoaster die een breuk met zich meebrengt.”

EK: “Mooi gezegd, ik kan daar weinig aan toevoegen. De link met For You had ik nog niet gelegd, maar zeker als je bedenkt dat dit album daadwerkelijk als laatste was bedoeld voor Warner (ze hebben zelf de volgorde nog veranderd) zou dat best eens waar kunnen zijn. Het daadwerkelijke nummer is dan ook exact even lang als For You, al zit er nog wel een wat vage appendix achteraan van een paar seconden. Ook hier geldt weer, ik vind het mateloos interessant puur op de inhoud. De uitwerking… ik weet het niet. Vind het wel een hoogtepunt op dit album, for what it’s worth. Ook omdat er muzikaal in het spookachtige arrangement nog wel van alles gebeurt om me bij de les te houden en ik de fade-out steeds harder zet om meer te horen. Dit nummer is het enige werk op dit album dat onder mijn huid kruipt en intrigeert.”

MK: “Bij mij ook. Chaos And Disorder mag dan in totaal slechts 40 minuten tellen, gevoelsmatig duurt het voor mij minstens dubbel zo lang. Ik begrijp direct weer waarom ik het album na de eerste keer luisteren nooit meer draaide. Dat ligt niet aan de bittere toon die Prince aanslaat, ik vind het juist wel bijzonder dat hij op Chaos And Disorder behoorlijk open is in zijn gevoelens en meningen. Alleen is de muziek gewoon niet goed. Aan de oppervlakte klinkt het allemaal best okee, je hoort dat er wel degelijk productiewerk aan is verricht. Maar tegelijkertijd is dat ook de zwakte.”

EK: “Het ‘wel degelijk’ zou ik in deze vervangen door ‘degelijk’. Er is gewoon niets meer gebeurd dan noodzakelijk en als er wel meer is gebeurd (Zannalee) dan doet het afbreuk aan het werk. Het is muzikaal goeddeels te gewoontjes, niet spannend en – we vallen in herhaling – langdradig.”

MK: “Je stipte het al eerder aan: misschien was het album beter geweest als de muziek net zo rauw had geklonken als de teksten. Zeg maar wat hij samen met Sonny T. en Michael Bland opnam voor The Undertaker. Nu is het toch allemaal te bedacht, en je hoort er aan af dat het kliekjes zijn. Waar de amalgaam aan stijlen me nooit stoorde op Prince-albums, werkt het hier juist averechts. Vooral omdat zijn hart en ziel er niet in zitten en het daardoor allemaal net-niet – en soms ook helemáál-niet – is. Het geeft toch te denken dat verreweg het kortste liedje, Had U, dat net iets meer dan anderhalve minuut duurt, verreweg het beste is dat Chaos And Disorder te bieden heeft. Al is dat in mijn optiek ook geen essentiële track te noemen.”

EK: “Exact dát, het maakt van Chaos And Disorder de eerste Prince-release zonder ook maar één echt essentieel nummer.”

PP_019_ChaosAndDisorder_albumChaos And Disorder

  1. Chaos And Disorder
  2. I Like It There
  3. Dinner With Delores
  4. The Same December
  5. Right The Wrong
  6. Zannalee
  7. I Rock, Therefore I Am
  8. Into The Light
  9. I Will
  10. Dig U Better Dead
  11. Had U

Release: 9 juli 1996
Hoogste albumlijstnotering in Nederland en België: 8 | 24
Waardering: *1/2
Essentiële nummers:

Chaos And Disorder luisteren of kopen:
Tidal | Bol.com

Een gedachte over “Chaos And Disorder (1996)

  1. Ik vind het album fijner dan jullie. Ik snap het tweeluik met The Vault, maar voor mij voelt dit album altijd als leftovers van The Gold Experience

Geef een reactie