Xpectation (2003)

Begin deze eeuw pioniert Prince met ‘internet only’ albums. Het voordeel daarvan is dat je experimenteel kan zijn en dat is hij op Xpectation, een volledig instrumentaal en jazzy album, waarop een hoofdrol is weggelegd voor Candy Dulfer en waarop Vanessa Mae haar vioolkunsten vertoont. Een moeilijk te kraken noot, ook 14 jaar later.

MK: “Laat ik maar meteen direct zijn: ik weet niet zo goed wat ik van dit album moet vinden. Laat staan dat ik er iets zinnigs over kan zeggen. Xpectation was niet bepaald wat ik -sorry voor de flauwe woordgrap- verwachtte van Prince. Nou ja, in die zin dat ik dacht dat hij eerder een Rainbow Children deel 2 zou maken, waarbij hij die lijn verder zou doorzetten omdat hij zich daar hoorbaar bij op z’n gemak voelde.”

Natuurlijk pleit het voor Prince dat hij dat juist niet deed (het bleef ten slotte Prince, en ’s mans wegen waren nou eenmaal tamelijk ondoorgrondelijk), maar om dan vrijwel onder de radar een album online aan te bieden dat volledig gevuld was met instrumentale jazz-funk exercities… Da’s wel een heel radicale ommezwaai.

Goed, ik begrijp op zich wel dat hij zo’n album uitbracht. Hij heeft er immers nooit een geheim van gemaakt een liefhebber van jazz te zijn, en die invloeden waren op gegeven moment ook merkbaar in zijn muziek. En uiteraard zat hij achter het Madhouse-project, dus helemaal vreemd was het niet om Prince te horen stoeien met jazz-getinte instrumentals.

Het punt is alleen: Madhouse werd niet alleen algemeen, maar ook door Prince zelf beschouwd als ‘project voor ernaast’, net zoals The Time oorspronkelijk bedoeld was om Prince’ funk-kant wat meer ruimte te geven, zij het dat zijn naam er niet aan verbonden was, terwijl de projecten onder zijn eigen naam de vernieuwende en experimentele kant tentoonspreidden. Madhouse was een soort uitlaatklep voor de waanzinnig productieve liedjesschrijver en muzikale alleseter om zijn jazz(y) nummers kwijt te kunnen. En het was vooral ook prettig in het gehoor liggend en bij tijd en wijlen experimenteel.

alternatief artwork
alternatief artwork
Met alle respect voor Prince’ durf (of misschien had hij in die periode wel maling aan wat anderen van hem vonden), dat is Xpectation niet. Voor mij niet althans. Dat kan aan mij liggen hoor, ik ben niet voldoende thuis in de wereld van de instrumentale jazz-funk-fusion om Xpectation ook echt goed te kunnen duiden. Maar puur afgaand op wat ik dan hoor zonder ‘gehinderd’ te worden door kennis van dat idioom, is het allemaal best aardig en zeker ook prima gespeeld, maar meer eigenlijk ook niet. Er blijft bij mij bijzonder weinig hangen, alleen de lead lines van Xemplify en Xpectation wist ik na een paar keer luisteren uit mezelf te neuriën.

Het grootste manco van Xpectation als album vind ik dan ook het gebrek aan pakkende hooks, aan melodieën die in je hoofd blijven rondzingen. Dat ligt niet aan het ontbreken van vocalen, Prince heeft nu eenmaal betere instrumentals gecomponeerd. Alexa De Paris bijvoorbeeld, die bleef na twee keer luisteren wel hangen. Zelfs de freakfunk van 2 Nigs United 4 West Compton deed me veel meer dan eigenlijk alles van Xpectation. In dat kader vind ik het dan ook jammer dat Prince Xenophobia uiteindelijk van het album haalde, al staat dat wel op de One Nite Alone… Live!-set. Dat is tenminste een track met een aanstekelijke hook en gevaarlijke groove.

Dus tja, wat kan ik er dan nog verder over zeggen? Okee, ik waardeer het experiment en de wens van Prince zich meer als jazz-man te profileren, ik vind het tof dat Candy Dulfer een prominente rol heeft -ook al heeft ze haar partijen pas later ingespeeld- en ook de bijdrages van violiste Vanessa Mae vind ik verrassend, zeker op Xemplify, wat bijna zigeunerjazz is, maar ik heb het idee dat Xpectation maar weinig mensen -als ze überhaupt van het bestaan afweten- kan boeien, zelfs Prince fans niet, of het moeten de écht fanatieke zijn, die -no offense verder- elke scheet die Prince laat, geweldig vinden -omdát het Prince is. Wat mij betreft: next!

EK: “Boeiend betoog, waarin ik me deels kan vinden. Juist het feit dat hij dit wars van commerciële intenties gewoon een album maakt waar – in weerwil tot de titel – niemand veel of hoge verwachtingen van had, vind ik sieren. Xpectation is het product van een man die zijn muzikale hart volgt, niet eentje die (zoals hij met bijvoorbeeld Diamonds And Pearls deed) eens even is gaan zitten om een hit te schrijven. Maar goed, dat vind jij ook. Muzikaal is het inderdaad wel een zit, maar ik heb voor mezelf wel dat ik er ‘meer’ uit haal. Tenminste, dat merk ik nu pas. Want sinds ik de MP3-files ruim 14 jaar terug ontving (dit album was een ‘digital only’ release) heb ik het hooguit tweemaal gedraaid.

Opener Xhalation bijvoorbeeld, vind ik prachtig. Om meerdere redenen. Allereerst is er de viool van Vanessa Mae, die heel fraai door het nummer heen zwiert. Maar wat ik er ook mooi aan vind, is dat we hier een verstilde Prince horen die ik nergens anders in zijn opgenomen oeuvre tegenkom. Goed, het heeft allemaal weinig om het lijf wat betreft melodie. De sfeer draagt het nummer en na afloop kan ik geen seconde van de melodie in mijn hoofd reproduceren. Maar het doet me wel iets.

bootleg-versie op cd
bootleg-versie op cd
Xcogitate heeft wel een lekker loom ritme, dat een beetje triphoppig aandoet. Candy Dulfers saxofoon vind ik er ook erg fijn overheen liggen en juist de relaxte sfeer is fijn. Tot dit punt voel ik Xpectation wel. Maar net als jij ben ik niet goed (genoeg) onderlegd in het genre jazz om wat volgt inhoudelijk te beoordelen. Ik kan alleen beoordelen wat ik erbij voel en het een beetje big band-achtige Xemplify is mij te frivool. De drums van John Blackwell zijn onnavolgbaar, maar geef mij maar een wat meer vastomlijnd ritme. De vioolpartij vind ik als dissonant wel erg aardig en die maakt wel dat ik blijf luisteren. De titeltrack is een beetje fusion-achtig en jij trok net de vergelijking met Madhouse al en deze track zou ik best wel een Madhouse-track willen noemen. De vervormde gitaarpartij die er doorheen geweven is, vind ik erg fijn. De laatste pakweg anderhalve minuut werken echter enorm op mijn zenuwen.

Bij Xotica en het begin van Xogenous krijg ik een beetje een softporno-gevoel. Bij uitstek muziek die het goed zou doen onder de nachtelijke films die ik als puberjochie stiekem bekeek op de Duitse televisie. Het enige wat ontbreekt is het nasynchroniseerde gehijg en gekreun. Deze track voelt als behang. Geen memorabele hook, geen briljante vondsten, gewoon smooth jazz die vervliegt zodra het uit de speakers komt. Laatstgenoemd nummer wordt in de finale echter alsnog best boeiend. Het doet me denken aan de betere jazzy momenten op The Rainbow Children en vooral de daaraan gekoppelde liveconcerten (en registratie).

Het rauwe Xpand voel ik wel. De keyboards en gitaren piepknorren door een weerbarstige beat heen en er wordt steeds een geluidslaagje extra aan het geheel toegevoegd. Dit intrigeert me enorm en is voor mij goed voor een aantal maal op de repeat–knop drukken. Hoewel ik het met je eens ben dat niets op dit album écht essentieel is, vind ik deze toch echt wel in de buurt komen. Niet in het minst omdat hetgeen Candy hier uit haar saxofoon tovert in 2015 (opnieuw ingespeeld weliswaar) opnieuw is gebruikt op het album van Judith Hill. Ik vind dit een ‘stand out’ track, hetgeen wordt onderstreept door het muzikale luchtledige van Xosphere dat volgt. Het is laid back, Prince pingelt er op zijn gitaar lustig op los. Maar het is me te veel uit de losse pols. Vorm ontbreekt en daarmee gaat de inhoud ook verloren.

Xpedition is er eentje war duidelijk wel goed over is nagedacht, maar – zoals ik al zei – het ontbreekt mij ook aan jazzkennis om te horen of dit nu wel of niet heel goed is. Wat ik tof vind is dat hier het muzikale avontuur weer wordt opgezocht. De track springt van links naar rechts en van boven naar beneden, de geluidjes lijken van alle kanten op de luisteraar afgevuurd te worden, tegen het einde haalt Vanessa Mae nog éénmaal fel uit op de viool (zijn er überhaupt andere jazzalbums waar op deze manier vioolspel in is verwerkt? Ik heb geen idee), gevolgd door een érg lekkere maar korte gitaarsolo van Prince. Maar de ruim 8 minuten dat dit duurt zijn me toch echt te veel. Ik word er doodnerveus van.

Dus tsja… Xpectation. Lastig hoor. Ik zou er als geheel instinctief toch drie sterren aan geven. Enerzijds vanwege het avontuurlijke karakter. Anderzijds omdat er her en der toch gewoon érg goed wordt gemusiceerd én omdat ik het als geheel spannender luistervoer vind dan andere albums die we en 3-sterren waardering hebben gegeven. Maar – en daar heb je gelijk in – er blijft muzikaal toch vrijwel niets hangen na afloop. Geen directe herkenning als ik een titel van dit album voorbij zie komen, geen ‘oh ja, dat klinkt zo’. En is dat niet een eerste voorwaarde om een nummer als essentieel te bestempelen, laat staan een album met meer sterren te belonen?”


PP_030_XPECTATION_albumXpectation

  1. Xhalation
  2. Xcogitate
  3. Xpectation
  4. Xemplify
  5. Xotica
  6. Xogenous
  7. Xpand
  8. Xosphere
  9. Xpedition

Release: 1 januari 2003
Hoogste albumlijstnotering in Nederland en België: 83 (NL) | – – (BE)
Waardering: * (voor de moeite en het experiment)
Essentiële nummers: – –

Xpectation luisteren (dit album is niet fysiek te koop, nooit geweest ook):
Tidal heeft ‘m, evenals Spotify:

2 gedachten over “Xpectation (2003)

  1. Eens met Marthijn…als ik Prince instrumentaal op z’n best wil horen zet ik ‘Alexa de Paris’ op wat een loeier is dat nog steeds, heerlijk! De 2 (3) Madhouse albums waardeer ik ook meer dan Xpectation…door deze review heb ik het album zelf ook weer eens teruggeluisterd sinds 2003 maar het was mij al weer snel duidelijk waarom ik deze in de digitale kast laat staan. Het boeit gewoon niet….hetgeen ik ook grotendeels met N.E.W.S heb. Hoewel daar al wat meer gedenkwaardige momenten in zitten die meer beklijven. Maar goed dat is de volgende op de lijst.

Geef een reactie